print logo
  • Username:  
    Password:  

Psychiatrzy z Dakaru korzystają z arteterapii w leczeniu zaburzeń psychicznych

 INSP 20 June 2019

Arteterapia wykorzystywana jest w psychoterapii od stosunkowo niedawna, zdobywa sobie jednak coraz większe uznanie jako użyteczna forma terapii uzupełniającej. Co więcej, prace pacjentów głównego zakładu psychiatrycznego w Dakarze będą wystawione podczas jednego z największych festiwali sztuki w Afryce, Dak’Art Bienniale. (788 Words) - By Amanda Fortier

Share

INSP_Senegal art therapy

Art therapy is being used in conjunction with other treatments to help patients in the psychiatric wing at Dakar’s main hospital, Hôpital Principal de Dakar.  Photo: Amanda Fortier

Na oddziale psychiatrycznym Szpitala Głównego w Dakarze, Hôpital Principal de Dakar, Souleyman* nachyla się nad pustym arkuszem. Bez śladu emocji sięga po pędzel, zanurza go w niebieskiej farbie i delikatnie zaczyna szkicować zarys żołnierza w pozie bitewnej, szczególną uwagę poświęcając broni, kamaszom i hełmowi.

"Jestem tu, bo w pracy musiałem zabijać ludzi" - tłumaczy. "Teraz śnią mi się koszmary".

Souleyman stacjonuje jako żołnierz w regionie Casamance, w południowym Senegalu, targanym konfliktami od 19 lat. Co kilka miesięcy odbywa 14-godzinną podróż samochodem do szpitala w Dakarze, by spotkać się z lekarzem i wziąć udział w zajęciach arteterapii.

"Potrzebuję tego" - mówi cicho Souleyman. "To jedna z niewielu rzeczy, które mi pomagają. Tutaj nie muszę myśleć.  Mogę się zrelaksować i zupełnie zapomnieć o stresie..".

W Senegalu arteterapia praktykowana jest od stosunkowo niedawna a Hôpital Principal de Dakar jest jednym z niewielu szpitali na kontynencie oferujących specjalistyczny program arteterapii. Wykorzystuje się go w połączeniu z innymi terapiami w leczeniu chronicznych depresji, autyzmu, alkoholizmu i schizofrenii.

Program leczenia przez sztukę został włączony do świadczeń medycznych szpitala osiem lat temu przy pomocy lokalnej grupy, której nazwa w języku Wolof oznacza "pomocą człowieka jest człowiek" i dr Tabara'y Sylla'i, głównego konsultanta  ds. psychiatrii w szpitalu.

"Tradycyjne techniki, jak arteterapia, odnoszą sukces, ponieważ angażują uczestników emocjonalnie, zmuszają ich do zmierzenia się z potężnymi emocjami oraz do pokonywania przeszkód."

"Początkowo projekt miał głównie zająć czas pacjentom popołudniami, w przeciwnym razie przesiadywaliby godzinami paląc" - przyznaje dr Sylla w swoim gabinecie. Nie chce brać udziału w zajęciach, tak by jej pacjenci mieli możliwość tworzyć w neutralnej przestrzeni.

"Ale przeglądam regularnie raporty na temat pacjentów, żeby mieć wgląd w postęp warsztatów. Może to być pomocne przy późniejszych wywiadach, szczególnie w przypadku osób cierpiących na choroby utrudniające werbalizowanie przeżyć, takich jak autyzm, bądź niektóre postaci depresji" - wyjaśnia. "Poprzez rysunki pacjentów możemy zaobserwować jak ewoluują ich emocje. A w czasie wywiadów proszę ich o interpretację prac i opowiedzenie, co narysowali".

Zgodnie z tradycją znaną w wielu częściach Afryki, również w Senegalu, katharsis w terapii osiąga się poprzez rytualne tańce, inkantacje, oraz inne formy ekspresji cielesnej. Felicity Kodjo, artystka z Togo, jest jedną z pięciu prowadzących warsztaty arteterapii, odbywające się trzy razy w tygodniu w szpitalu. Wierzy, że pomiędzy tradycyjnymi formami terapeutycznego oczyszczenia oraz warsztatami plastycznymi zachodzą istotne zależności.

"Tradycyjne formy tak zwanej "alternatywnej medycyny" w Afryce mogą pomóc w łagodzeniu chorób psychicznych" - tłumaczy Kodjo. "W Senegalu są to również formy hipnozy oraz obrzędy rytualne, jak na przykład ndeup (rytuał animalistyczny), który wprowadza uczestników w rodzaj transu. Tradycyjne techniki, takie jak arteterapia, odnoszą sukces, ponieważ angażują uczestników emocjonalnie oraz zmuszają ich do zmierzenia się z potężnymi emocjami oraz do pokonywania przeszkód".

Pochwały w kierunku zastosowania sztuki jako formy terapii płyną z dwu źródeł: z jednej strony, akt tworzenia sam w sobie przynosi pewnego rodzaju ulgę psychice oraz potrzebne odosobnienie. Z drugiej strony, części interpretacyjne widoczne w dziełach pacjentów - czy to przez powtarzanie wizerunków, kolorów, czy konkretnych działań - traktowane są jako znaczące symbole.

Kodjo przedstawia swój pogląd: "Różnica pomiędzy sztuką piękną a terapią poprzez sztukę jest taka: podczas arteterapii pacjent pracuje samodzielnie - nie jest mu nic nakazywane - i kiedy już wykona to, co zamierzał, interpretacja następuje poprzez pewne stałe elementy, które powtarzają się w jego pracach. I tak na przykład, pierwszy rysunek przedstawiający ptaka, może nic nie oznaczać. Ale jeżeli pacjent wciąż rysuje ptaki, to wtedy możemy zacząć zadawać kluczowe pytania. Jest to bardzo przydatne w przypadku pacjentów, którzy nie mówią, a komunikują się tylko za pomocą obrazu".

Obserwując pacjentów biorących udział w warsztatach plastycznych, a są to osoby w każdym wieku, pochodzące z różnych środowisk oraz krajów, widać jasno, że dla niektórych zajęcia te mają wysoce osobisty oraz kreatywny wymiar. Dla innych z kolei, to po prostu czas spędzany wspólnie.

"Podstawą dobrego samopoczucia jest przede wszystkim to, by być usłyszanym" - mówi Kodjo. "Jeśli komuś jest źle, najważniejszym aspektem jest czynnik ludzki - aby zostać usłyszanym i czuć się częścią wspólnoty. Arteterapia jest po to, aby przynieść ulgę w takiej formie, jaka jest potrzebna".

*Imię Souleyman'a zostało zmienione by chronić jego tożsamość.

zdjęcie podpis:

Arteterapię wykorzystuje się w połączeniu z innymi formami leczenia podczas terapii pacjentów oddziału psychiatrycznego w Szpitalu Głównym w Dakarze, Hôpital Principal de Dakar. Zdjęcie: Amanda Fortier


 Other Language Versions

SNS logo
  • Website Design